Jaka grubość PIR na poddasze?

Czy PIR i PUR to ten sam materiał?

PIR i PUR należą do wspólnej grupy izolacji poliuretanowych, określanych zbiorczo jako PU. Powstają z podobnych surowców, ale przy innych proporcjach i przebiegu reakcji chemicznych. W materiale PIR większa część składników tworzy struktury izocyjanurowe, dzięki czemu wewnętrzne wiązania są mocniejsze i wymagają większej energii do przerwania. Różnica ta jest szczególnie istotna przy oddziaływaniu wysokiej temperatury i ognia.

W praktyce klient porównuje jednak nie tylko dwa rodzaje pianki, lecz także dwa odmienne sposoby wykonania izolacji:

• PIR — najczęściej fabrycznie wykonana, sztywna płyta izolacyjna;
• PUR — często piana aplikowana natryskowo bezpośrednio na budowie.

Na rynku występują również sztywne produkty PUR, dlatego przy zakupie należy sprawdzić dokładną nazwę materiału i jego dokumentację, a nie opierać się wyłącznie na potocznym określeniu „pianka poliuretanowa”

Co lepiej zachowuje się podczas pożaru — PIR czy PUR?

Jedną z najważniejszych różnic jest struktura chemiczna PIR. Mocniejsze wiązania izocyjanurowe sprawiają, że materiał zazwyczaj wymaga większej energii do rozpadu pod wpływem wysokiej temperatury. Z tego powodu PIR zwykle wykazuje korzystniejsze zachowanie ogniowe niż standardowy PUR, w tym wolniejsze rozprzestrzenianie płomienia i mniejszą emisję dymu w porównywanych rozwiązaniach.

Jaka grubość PIR będzie najlepsza na ogrzewane poddasze?

W większości nowych i modernizowanych poddaszy użytkowych rozsądnym punktem wyjścia jest 160 mm PIR. Taka grubość pozwala uzyskać opór cieplny około 7,25 m²K/W, jeżeli zastosowana płyta ma deklarowaną lambdę λD = 0,022 W/(m·K). Daje to większy zapas niż 140 lub 150 mm i ułatwia ograniczenie wpływu drobnych niedoskonałości wykonawczych. 

W praktyce można przyjąć następujące podejście:

• 140 mm PIR – wariant graniczny, który wymaga dokładnego obliczenia całego dachu;
• 150 mm PIR – może spełnić wymagania w prawidłowo zaprojektowanym, ciągłym układzie, ale pozostawia niewielki zapas;
• 160 mm PIR – bezpieczniejszy standard dla ogrzewanego poddasza;
• 180 mm PIR – wariant energooszczędny, szczególnie przy wysokich kosztach ogrzewania lub długim okresie użytkowania budynku.

Nie oznacza to, że każda płyta PIR 160 mm automatycznie zapewni właściwy współczynnik U. Wartość zależy również od lambdy konkretnego produktu, konstrukcji krokwi, połączeń płyt, warstw wykończeniowych i mostków cieplnych.

Jakie wymagania powinien spełniać dach nad poddaszem?

Dach lub stropodach nad pomieszczeniem ogrzewanym do temperatury co najmniej 16°C powinien mieć współczynnik przenikania ciepła Uc nie większy niż 0,15 W/(m²·K). Przepisy wymagają oceny całej przegrody, a nie wyłącznie warstwy termoizolacyjnej. 

Oznacza to, że projektant powinien uwzględnić między innymi:

• płyty PIR;
• drewniane krokwie;
• deskowanie;
• płyty gipsowo-kartonowe;
• szczeliny wentylacyjne;
• membrany i paroizolację;
• łączniki mechaniczne;
• mostki przy murłacie, kalenicy i oknach dachowych.

Czy PIR 140 mm wystarczy na poddasze?

Może być niewystarczający lub rozwiązaniem granicznym.

Przy λD = 0,022 W/(m·K) płyta 140 mm ma RD około 6,35 m²K/W. Tymczasem wartość U = 0,15 W/(m²·K) odpowiada całkowitemu oporowi cieplnemu przegrody na poziomie około 6,67 m²K/W. Trzeba jeszcze uwzględnić korekty, mostki cieplne i rzeczywisty układ konstrukcji.

Z tego powodu 140 mm nie powinno być traktowane jako uniwersalne minimum dla każdego ogrzewanego poddasza. Może się sprawdzić w określonym układzie, ale wymaga obliczenia wykonanego dla konkretnego dachu.

Czy PIR 150 mm wystarczy na poddasze?

W ciągłej izolacji nakrokwiowej 150 mm może być wystarczające, jeżeli płyta ma lambdę 0,022 W/(m·K), połączenia są szczelne, a cały układ dachu został prawidłowo zaprojektowany.

Opór cieplny płyty 150 mm wynosi około 6,80 m²K/W. Jest to już wartość pozwalająca zbliżyć się do wymaganego U, ale zapas pozostaje stosunkowo niewielki. Przy większej liczbie mostków cieplnych, skomplikowanym dachu lub płytach o gorszej lambdzie wynik może być niewystarczający. 

Czy PIR 160 mm jest dobrym wyborem?

Tak, 160 mm to najbardziej uniwersalny punkt wyjścia dla ogrzewanego poddasza.

Płyta PIR o tej grubości i lambdzie 0,022 ma RD około 7,25 m²K/W. Zapewnia większy margines niż 140 i 150 mm, a nadal pozwala ograniczyć grubość ocieplenia w porównaniu z materiałami o wyższym współczynniku lambda. 

Wybór 160 mm może być szczególnie uzasadniony, gdy:

• poddasze będzie użytkowane przez cały rok;
• dach ma dużo okien, załamań i połączeń;
• budynek jest ogrzewany pompą ciepła;
• inwestor chce ograniczyć przyszłe koszty eksploatacji;
• późniejsze zwiększenie grubości izolacji będzie trudne.

PIR nakrokwiowo czy między krokwiami?

Izolacja nakrokwiowa

W układzie nakrokwiowym płyty tworzą ciągłą warstwę nad drewnianą konstrukcją. Dzięki temu krokwie nie przecinają izolacji na całej jej grubości, co pomaga ograniczyć mostki cieplne. Płyty przeznaczone do dachów skośnych mogą mieć krawędzie na pióro i wpust, ułatwiające szczelne połączenie elementów. 

Zalety rozwiązania nakrokwiowego:

• ciągłość izolacji;
• zachowanie widocznej więźby od strony wnętrza;
• brak ograniczenia przestrzeni poddasza;
• łatwiejsze ograniczenie mostków na krokwiach;
• możliwość pozostawienia istniejącego wykończenia przy niektórych modernizacjach.

Wadą może być konieczność demontażu pokrycia podczas modernizacji oraz bardziej wymagające detale przy okapie, kalenicy i oknach.

PIR między krokwiami

Umieszczenie płyt pomiędzy krokwiami może być korzystne przy remoncie wykonywanym od wewnątrz, ale wymaga bardzo dokładnego docinania. Nawet niewielkie szczeliny mogą pogorszyć szczelność i izolacyjność dachu.

Drewniane krokwie mają gorsze właściwości izolacyjne niż PIR, dlatego przerywają warstwę termoizolacji. Z tego względu rozwiązanie międzykrokwiowe warto uzupełnić ciągłą warstwą PIR pod albo nad krokwiami.

Przykładowy układ może obejmować:

• 100–120 mm PIR między krokwiami;
• 40–60 mm PIR pod krokwiami.

Nie jest to jednak gotowa recepta projektowa. Odpowiednie grubości zależą od wysokości krokwi, rozstawu konstrukcji, zastosowanej płyty i sposobu wykonania warstw paroszczelnych.